(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 181

॥ శ్రీః ॥
1.181. అధ్యాయః 181
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
ద్రోణహంతృపుత్రోత్పాదనేచ్ఛయా యాజకాన్వేషణార్థమతటో ద్రుపదస్య ఉపయాజవచనేన యాజసమీపగమనం॥ 1 ॥ పుత్రార్థం యజ్ఞే ఆరబ్ధే అగ్నికుండాద్ధృష్టద్యుంనస్యోత్పత్తిస్తచ్చరితమాకాశవాణీ చ॥ 2 ॥ పాంచాల్యా ఉత్పత్తిః॥ 3 ॥ తయోర్నామకరణం॥ 4 ॥ ద్రోణేన ధృష్టద్యుంనస్యాస్త్రశిక్షణం॥ 5 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। 1-181-0x(1040)(8151)
అమర్షీ ద్రుపదో రాజా కర్మసిద్ధాంద్విజర్షభాన్।
అన్విచ్ఛన్పరిచక్రామ బ్రాహ్మణావసథాన్బహూన్॥ 1-181-1(8152)
పుత్రజన్మ పరీప్సన్వై శోకోపహతచేతనః।
`ద్రోణేన వైరం ద్రుపదో న సుష్వాప స్మరన్సదా।'
నాస్తి శ్రేష్ఠమపత్యం మ ఇతి నిత్యమచింతయత్॥ 1-181-2(8153)
జాతాన్పుత్రాన్స నిర్వేదాద్ధిగ్బంధూనితి చాబ్రవీత్।
నిఃశ్వాసపరమశ్చాసీద్ద్రోణం ప్రతిచికీర్షయా॥ 1-181-3(8154)
ప్రభావం వినయం శిక్షాం ద్రోణస్య చరితాని చ।
క్షాత్రేణ చ బలేనాస్య చింతయన్నాధ్యగచ్ఛత॥ 1-181-4(8155)
ప్రతికర్తుం నృపశ్రేష్ఠో యతమానోఽపి భారత।
అభితః సోఽథ కల్మాషీం గంగాకూలే పరిభ్రమన్॥ 1-181-5(8156)
బ్రాహ్మణావసథం పుంయమాససాద మహీపతిః।
తత్ర నాస్నాతకః కశ్చిన్న చాసీదవ్రతీ ద్విజః॥ 1-181-6(8157)
అధీయానౌ మహాభాగౌ సోఽపశ్యత్సంశితవ్రతౌ।
యాజోపయాజౌ బ్రహ్మర్షీ శాంయంతౌ పరమేష్ఠినౌ॥ 1-181-7(8158)
సంహితాధ్యయనే యుక్తౌ గోత్రతశ్చాపి కాశ్యపౌ।
తారణేయౌ యుక్తరూపౌ బ్రాహ్మణావృషిసత్తమౌ॥ 1-181-8(8159)
స తావామంత్రయామాస సర్వకామైరతంద్రితః।
బుద్ధ్వా బలం తయోస్తత్ర కనీయాంసముపహ్వరే॥ 1-181-9(8160)
ప్రపేదే చ్ఛందయన్కామైరుపయాజం ధృతవ్రతం।
పాదశుశ్రూషణే యుక్తః ప్రియవాక్సర్వకామదః॥ 1-181-10(8161)
అర్చయిత్వా యథాన్యాయముపయాజమువాచ సః।
యేన మే కర్మణా బ్రహ్మన్పుత్రః స్యాద్ద్రోణమృత్యవే॥ 1-181-11(8162)
`అర్జునస్య భవేద్భార్యా భవేద్యా వరవర్ణినీ।'
ఉపయాజ కృతే తస్మిన్ గవాం దాతాఽస్మి తేఽర్బుదం॥ 1-181-12(8163)
యద్వా తేఽన్యద్ద్విజశ్రేష్ఠ మనసః సుప్రియం భవేత్।
సర్వం తత్తే ప్రదాతాఽహం న హి మేఽత్రాస్తి సంశయః॥ 1-181-13(8164)
ఇత్యుక్తో నాహమిత్యేవం తమృషిః ప్రత్యభాషత।
ఆరాధయిష్యంద్రుపదః స తం పర్యచరత్పునః॥ 1-181-14(8165)
తతః సంవత్సరస్యాంతే ద్రుపదం స ద్విజోత్తమః।
ఉపయాజోఽబ్రవీత్కాలే రాజన్మధురయా గిరా॥ 1-181-15(8166)
జ్యేష్ఠో భ్రాతా మమాగృహ్మాద్విచరన్ గహనే వనే।
అపరిజ్ఞాతశౌచాయాం భూమౌ నిపతితం ఫలం॥ 1-181-16(8167)
తదపశ్యమహం భ్రాతురసాంప్రతమనువ్రజన్।
విమర్శం సంకరాదానే నాయం కుర్యాత్కదాచన॥ 1-181-17(8168)
దృష్ట్వా ఫలస్య నాపశ్యద్దోషాన్పాపానుబంధకాన్।
వివినక్తి న శౌచం యః సోఽన్యత్రాపి కథం భవేత్॥ 1-181-18(8169)
సంహితాధ్యయనం కుర్వన్వసన్గురుకులే చ యః।
భైక్షముత్సృష్టమన్యేషాం భుంక్తే స్మ చ యదా తదా॥ 1-181-19(8170)
కీర్తయన్గుణమన్నానామఘృణీ చ పునః పునః।
తం వై ఫలార్థినం మన్యే భ్రాతరం తర్కచక్షుషా॥ 1-181-20(8171)
తం వై గచ్ఛస్వ నృపతే స త్వాం సంయాజయిష్యతి।
జుగుప్సమానో నృపతిర్మనసేదం విచింతయన్॥ 1-181-21(8172)
ఉపయాజవచః శ్రుత్వా యాజస్యాశ్రమమభ్యగాత్।
అభిసంపూజ్య పూజార్హమథ యాజమువాచ హ॥ 1-181-22(8173)
అయుతాని దదాన్యష్టౌ గవాం యాజయ మాం విభో।
ద్రోణవైరాభిసంతప్తం ప్రహ్లాదయితుమర్హసి॥ 1-181-23(8174)
స హి బ్రహ్మవిదాం శ్రేష్ఠో బ్రహ్మాస్త్రే చాప్యనుత్తమః।
తస్మాద్ద్రోణః పరాజైష్ట మాం వై స సఖివిగ్రహే॥ 1-181-24(8175)
క్షత్రియో నాస్తి తస్యాస్యాం పృథివ్యాం కశ్చిదగ్రణీః।
కౌరవాచాయర్ముఖ్యస్య భారద్వాజస్య ధీమతః॥ 1-181-25(8176)
ద్రోణస్య శరజాలాని ప్రాణిదేహహరాణి చ।
షడరత్ని ధనుశ్చాస్య దృశ్యతే పరమం మహత్॥ 1-181-26(8177)
స హి బ్రాహ్మణవేషేణ క్షాత్రం వేగమశంసయం।
ప్రతిహంతి మహేష్వాసో భారద్వాజో మహామనాః॥ 1-181-27(8178)
క్షత్రోచ్ఛేదాయ విహితో జామదగ్న్య ఇవాస్థితః।
తస్య హ్యస్త్రబలం ఘోరమప్రధృష్యం నరైర్భువి॥ 1-181-28(8179)
బ్రాహ్మం సంధారయంస్తేజో హుతాహుతిరివానలః।
సమేత్య స దహత్యాజౌ క్షాత్రధర్మపురఃసరః॥ 1-181-29(8180)
బ్రహ్మక్షత్రే చ విహితే బ్రాహ్మం తేజో విశిష్యతే।
సోఽహం క్షాత్రాద్బలాద్ధీనో బ్రాహ్మం తేజః ప్రపేదివాన్॥ 1-181-30(8181)
ద్రోణాద్విశిష్టమాసాద్య భవంతం బ్రహ్మవిత్తమం।
ద్రోణాంతకమహం పుత్రం లభేయం యుధి దుర్జయం॥ 1-181-31(8182)
తత్కర్మ కురు మే మే యాజ వితరాంయర్బుదం గవాం।
తథేత్యుక్త్వా తు తం యాజో యాజ్యార్థముపకల్పయత్॥ 1-181-32(8183)
గుర్వర్థ ఇతి చాకామముపయాజమచోదయత్।
యాజో ద్రోణవినాశాయ ప్రతిజజ్ఞే తథా చ సః॥ 1-181-33(8184)
తతస్తస్య నరేంద్రస్య ఉపయాజో మహాతపాః।
ఆచఖ్యౌ కర్మ వైతానం తదా పుత్రఫలాయ వై॥ 1-181-34(8185)
స చ పుత్రో మహావీర్యో మహాతేజా మహాబలః।
ఇష్యతే యద్విధో రాజన్భవితా తే తథావిధః॥ 1-181-35(8186)
భారద్వాజస్య హంతారం సోఽభిసంధాయ భూపతిః।
ఆజహ్వే తత్తథా సర్వం ద్రుపదః కర్మసిద్ధయే॥ 1-181-36(8187)
యాజస్తు హవనస్యాంతే దేవీమాజ్ఞాపయత్తదా।
ప్రేహి మాం రాజ్ఞి పృషతి మిథునం త్వాముపస్థితం॥ 1-181-37(8188)
రాజ్ఞ్యువాచ। 1-181-38x(1041)
అవలిప్తం ముఖం బ్రహ్మందివ్యాన్గంధాన్బిభర్మి చ।
సూతార్థే నోపలబ్ధాఽస్మి తిష్ఠ యాజ మమ ప్రియే॥ 1-181-38(8189)
యాజ ఉవాచ। 1-181-39x(1042)
యాజేన శ్రపితం హవ్యముపయాజాభిమంత్రితం।
కథం కామం న సందధ్యాత్సా త్వం విప్రేహి తిష్ఠ వా॥ 1-181-39(8190)
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। 1-181-40x(1043)
ఏవముక్త్వా తు యాజేన హుతే హవిషి సంస్కృతే।
ఉత్తస్థౌ పావకాత్తస్మాత్కుమారో దేవసన్నిభిః॥ 1-181-40(8191)
జ్వాలావర్ణో ఘోరరూపః కిరీటీ వర్మ చోత్తమం।
బిభ్రత్సఖంగః సశరో ధనుష్మాన్వినదన్ముహుః॥ 1-181-41(8192)
సోఽధ్యారోదద్రథవరం తేన చ ప్రయయౌ తదా।
తతః ప్రణేదుః పంచాలాః ప్రహృష్టాః సాధుసాధ్వితి॥ 1-181-42(8193)
హర్షావిష్టాంస్తతశ్చైతాన్నేయం సేహే వసుంధరా।
భయాపహో రాజపుత్రః పంచాలానాం యశస్కరః॥ 1-181-43(8194)
రాజ్ఞః శోకాపహో జాత ఏష ద్రోణవధాయ వై।
ఇత్యువాచ మహద్భూతమదృశ్యం ఖేచరం తదా॥ 1-181-44(8195)
కుమారీ చాపి పాంచాలీ వేదీమధ్యాత్సముత్థితా।
సుభగా దర్శనీయాంగీ స్వసితాయతలోచనా॥ 1-181-45(8196)
శ్యామా పద్మపలాశాక్షీ నీలకుంచితమూర్ధజా।
తాంరతుంగనఖీ సుభ్రూశ్చారుపీనపయోధరా॥ 1-181-46(8197)
మానుషం విగ్రహం కృత్వా సాక్షాదమరవర్ణినీ।
నీలోత్పలసమో గంధో యస్యాః క్రోశాత్ప్రధావతి॥ 1-181-47(8198)
యా బిభర్తి పరం రూపం యస్యా నాస్త్యుపమా భువి।
దేవదానవయక్షాణామీప్సితాం దేవరూపిణీం॥ 1-181-48(8199)
`సదృశీ పాండుపుత్రస్య అర్జునస్యేతి భారత।
ఊచుః ప్రహృష్టమనసో రాజభక్తిపురస్కృతాః॥' 1-181-49(8200)
తాం చాపి జాతాం సుశ్రోణీం వాగువాచాశరీరిణీ।
సర్వయోషిద్వరా కృష్ణా నినీషుః క్షత్రియాన్క్షయం॥ 1-181-50(8201)
సురకార్యమియం కాలే కరిష్యతి సుమధ్యమా।
అస్యా హేతోః కౌరవాణాం మహదుత్పత్స్యతే భయం॥ 1-181-51(8202)
తచ్ఛ్రుత్వా సర్వపంచాలాః ప్రణేదుః సింహసంఘవత్।
న చైతాన్హర్షసంపూర్ణానియం సేహే వసుంధరా॥ 1-181-52(8203)
`పాంచాలరాజస్తాం దృష్ట్వా హర్షాదశ్రూణ్యవర్తయత్।
పరిష్వజ్య చ తాం కృష్ణాం స్నుషా పాండోరితి బ్రువన్।
అంకమారోప్య పాంచాలీం రాజా హర్షమవాప సః॥' 1-181-53(8204)
తౌ దృష్ట్వా పార్షతీ యాజం ప్రపేదే వై సుతార్థినీ।
న వై మదన్యాం జననీం జానీయాతామిమావితి॥ 1-181-54(8205)
తథేత్యువాచ తాం యాజో రాజ్ఞః ప్రియచికీర్షయా।
తయోశ్చ నామనీ చక్రుర్ద్విజాః సంపూర్ణమానసాః॥ 1-181-55(8206)
ధృష్టత్వాదత్యమర్షిత్వాద్ద్యుంనాద్యుత్సంభవాదపి।
ధృష్టద్యుంనః కుమారోఽయం ద్రుపదస్య భవత్వితి॥ 1-181-56(8207)
కృష్ణేత్యేవాబ్రువకన్కృష్ణాం కృష్ణా।ఞభూత్సా హి వర్ణతః।
తథా తన్మిథునం జజ్ఞే ద్రుపదస్య మహామఖే॥ 1-181-57(8208)
`వైదికాధ్యయనే పారం ధృష్టద్యుంనో గతః పరం॥' 1-181-58(8209)
ధృష్టద్యుంనం తు పాంచాల్యమానీయ స్వం నివేశనం।
ఉపాకరోదస్త్రహేతోర్భారద్వాజః ప్రతాపవాన్॥ 1-181-59(8210)
అమోక్షణీయం దైవం హి భావి మత్వా మహామతిః।
తథా తత్కృతవాంద్రోణ ఆత్మకీర్త్యనురక్షణాత్॥ ॥ 1-181-60(8211)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి చైత్రరథపర్వమి ఏకాశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 181 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-181-7 పరమే బ్రహ్మణి వేదే వా స్థాతుం శీలం యయోస్తౌ॥
1-181-8 తారణేయౌ కుమారీప్రభవౌ సూర్యభక్తౌ వా॥
1-181-17 సంకరాదానే దోషయుక్తవస్త్వాదానే॥
1-181-19 ఉత్సృష్టం ఉచ్ఛిష్టం॥
1-181-20 అఘృణీ లజ్జాహీనః॥
1-181-21 ఇదం యాజచరితం జుగుప్సమానో నిందన్।
విచింతయన్ స్వకార్యం చేతి శేషః॥
1-181-23 అష్టావయుతాని దదాని। రిక్తపాణిర్న పశ్యేత రాజానం దేవతాం గురుమితి స్మృతేరుపాయనమాత్రమేతత్ న దక్షిణా అర్వుదప్రతిజ్ఞానాత్॥
1-181-24 పరాజైష్ట పరాజితవాన్॥
1-181-25 తస్య తస్మాత్। అగ్రణీః శ్రేష్ఠః॥
1-181-56 ధృష్టత్వాత్ ప్రగల్భత్వాత్। అత్యంతమమర్షః శత్రత్కర్షాసహిష్ణుత్వం తద్వత్త్వాత్। ద్యుంనం విత్తం తచ్చ రాజ్ఞాం బలమేవ కవచకుండలాదికం వా సహోత్పన్నం తదాదిర్యస్య శస్త్రాస్త్రశౌర్యోత్సాహాదేస్తద్ద్యుంనాది తస్యోత్సంభవాదుత్కర్షేణోత్పత్తేశ్చ॥
ఏకాశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 181 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.